Writer: 
Share
ในโลกที่อัลกอริทึมพยายามป้อนสิ่งที่ เราอยากเห็น และแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียออกแบบมาให้ เราอยากพูด ดูเหมือนว่าทักษะสำคัญอย่างหนึ่งที่กำลังสูญพันธุ์ไปจากเผ่าพันธุ์มนุษย์และคนทำงานสายธุรกิจอย่างเรา ๆ คือ ทักษะการฟัง
เราไม่ได้กำลังพูดถึงการได้ยิน แต่เรากำลังพูดถึงการฟังในระดับที่เชื่อมโยงความรู้สึกและเข้าใจบริบทที่ซ่อนอยู่ หนังสือ You’re Not Listening: What You’re Missing and Why It Matters ของ Kate Murphy ที่เตือนสติเราว่า ยิ่งเราอยู่ในยุคที่การสื่อสารรวดเร็วแค่ไหน เรายิ่งฟังกันไม่รู้เรื่องมากขึ้นเท่านั้น
วันนี้ Thumbsup จะพาไปเจาะลึกแก่นสำคัญของหนังสือเล่มนี้ ว่าทำไมการเป็นผู้ฟังที่ดีถึงไม่ใช่แค่เรื่องมารยาท แต่เป็นเรื่องของความอยู่รอดทางธุรกิจ จิตวิทยา และความสัมพันธ์ที่ยั่งยืน
วิทยาศาสตร์เบื้องหลังการเชื่อมต่อของสมอง
เคยสงสัยไหมว่าทำไมเวลาคุยกับเพื่อนสนิท เราถึงรู้สึกคลิกกันง่ายจัง? Kate Murphy อธิบายผ่านมุมมองวิทยาศาสตร์ไว้น่าสนใจว่า การฟังมีพลังในการ จูนคลื่นสมอง ระหว่างผู้พูดและผู้ฟัง
เมื่อเราตั้งใจฟังใครสักคนเล่าเรื่อง เช่น เล่าหนังที่ดูมา สมองของเราจะมีปฏิกิริยาและรูปแบบการทำงาน คล้ายคลึงกับสมองของผู้พูดในขณะที่เขาประสบเหตุการณ์นั้นจริง ๆ ยิ่งเราสนิทกันมากเท่าไหร่ รูปแบบคลื่นสมองนี้ยิ่งคล้ายกันมากเท่านั้น
นี่คือเหตุผลว่าทำไม Empathy หรือความเห็นอกเห็นใจลูกค้าถึงเป็น Buzzword ที่ไม่มีวันตาย เพราะถ้าแบรนด์หรือนักการตลาดไม่สามารถฟังจนคลื่นสมองซิงค์กับผู้บริโภคได้ คุณจะไม่มีวันเข้าใจ Pain Point ที่แท้จริง งานวิจัยยังยืนยันอีกว่า ประสิทธิภาพของทีมงานแปรผันตรงกับระดับการรับฟังของคนในทีม ถ้ายอดขายไม่เดิน หรือทีมงาน Burnout ลองถามตัวเองดูว่า วันนี้เราฟังพวกเขาจริง ๆ หรือยัง?
เมื่อ “ความเงียบ” กลายเป็นสิ่งน่ากลัว
ยอมรับมาเถอะว่า ทุกวันนี้เราทนความเงียบไม่ได้
เราเร่งสปีดพอดแคสต์เป็น 1.5x หรือ 2x เพื่อจะเสพข้อมูลให้เยอะที่สุด เราหยิบมือถือขึ้นมาไถทันทีที่บทสนทนาเริ่มมีช่องว่าง
Kate ชี้ให้เห็นว่าเทคโนโลยีทำให้สมาธิในการฟังของเราสั้นลงอย่างน่าใจหาย นักศึกษามหาวิทยาลัยใช้เวลาในการสื่อสารลดลงเกือบ 50% เมื่อเทียบกับศตวรรษก่อน ที่น่ากลัวกว่านั้นคือ โทรศัพท์มือถือกลายเป็นศัตรูตัวฉกาจของความสัมพันธ์ แค่เราวางมือถือไว้บนโต๊ะระหว่างคุยงานหรือกินข้าว แม้จะคว่ำหน้าจอไว้ มันก็ส่งสัญญาณทางจิตวิทยาแล้วว่า ฉันพร้อมจะไปจากบทสนทนานี้เสมอ ถ้ามีอะไรที่น่าสนใจกว่าเด้งขึ้นมา
ผลลัพธ์คือ เรากลายเป็นคนที่ ฟังแต่ไม่ได้ยิน เราอยู่ในห้องประชุม แต่ใจเราอยู่ที่หน้าจอ เราคุยกับลูกค้า แต่สมองเราคิดคำตอบไว้ล่วงหน้าแล้ว สิ่งนี้ทำให้ความใกล้ชิดที่เกิดจากการพูดคุยแบบ Heart-to-Heart หายไป และถูกแทนที่ด้วยความสัมพันธ์ฉาบฉวยบนโลกออนไลน์ที่เรามีเพื่อนเป็นพัน แต่กลับรู้สึกโดดเดี่ยว
Listening Mindset เพราะความอยากรู้อยากเห็นคือกุญแจ
การจะเป็นผู้ฟังที่ดี ไม่ใช่แค่การพยักหน้า หรือพูดว่า อืม ๆ ตามเช็คลิสต์ในหนังสือ How-to ทั่วไป แต่มันคือ Mindset
Kate บอกว่าคุณสมบัติสำคัญที่สุดของผู้ฟังที่ดีคือ ความอยากรู้อยากเห็น
ลองจินตนาการว่าทุกคนที่คุณคุยด้วย คือหนังเรื่องใหม่ที่คุณยังไม่เคยดู หรือเป็น เครื่องถอดรหัส ที่มีการตั้งค่าเปลี่ยนไปทุกวัน อย่าด่วนสรุปว่าคุณรู้จักคนคนนี้ดีแล้ว เพราะทันทีที่คุณคิดว่า ฉันรู้ว่าเขาจะพูดอะไร สมองคุณจะปิดการรับข้อมูลใหม่ทันที นี่คือสาเหตุที่คู่รักมักมีปัญหากัน หรือแบรนด์มักทำแคมเปญแป้ก เพราะเราใช้สมมติฐานเดิมมาตัดสินสถานการณ์ปัจจุบัน ดังนั้นลองเปลี่ยนวิธีคิดดังนี้
- เลิกทำตัวเป็นหมอดู: หยุดคาดเดาตอนจบของประโยค
- ทำตัวเป็นนักสืบ: ตั้งคำถามปลายเปิด เพื่อขุดค้นความหมายที่ซ่อนอยู่ภายใต้น้ำเสียงและภาษากาย
- จำไว้ว่าทุกคนน่าสนใจ: ถ้าคุณรู้สึกว่าคนตรงหน้าน่าเบื่อ Kate บอกเจ็บ ๆ ว่า นั่นเป็นความผิดของคุณที่ตั้งคำถามไม่เป็น
Shift Response vs. Support Response
นี่คือกับดักที่ผู้นำและผู้ชายหลายคนตกม้าตาย เมื่อมีคนมาปรึกษาปัญหา เช่น โดนเจ้านายด่ามา หรือโปรเจกต์ล่ม
- Shift Response (การตอบสนองแบบเบี่ยงเบน): คือการดึงเรื่องเข้าหาตัวเอง เช่น เฮ้ย เข้าใจเลย ของเราก็โดนเหมือนกัน คือเมื่อวานนะ… หรือการรีบเสนอทางแก้ทันที ทำไมไม่ทำแบบนี้ล่ะ?
- Support Response (การตอบสนองแบบสนับสนุน): คือการโฟกัสที่ผู้พูด เพื่อให้เขาได้ระบายหรือตกผลึกความคิด เช่น โห แล้วแกรู้สึกยังไงบ้าง? หรือ เล่าให้ฟังหน่อยสิว่าเกิดอะไรขึ้น
การรีบเสนอทางออกมักทำให้ผู้พูดรู้สึกว่าความรู้สึกของเขาไม่สำคัญ หรือถูกด้อยค่าว่าจัดการปัญหาเองไม่ได้ สิ่งที่เขาต้องการไม่ใช่วิธีแก้ปัญหา แต่คือพื้นที่ปลอดภัยที่จะถูกรับฟัง
จงฟังเพื่อให้เข้าใจ ไม่ใช่ฟังเพื่อตอบโต้ การเงียบและปล่อยให้เขาเล่าจนจบ อาจทำให้เขาค้นพบทางออกได้ด้วยตัวเอง ซึ่งนั่นยั่งยืนกว่าการที่คุณป้อนคำตอบให้เขาเสียอีก
สังคมที่แตกแยก เพราะเราเลือกฟังเฉพาะสิ่งที่อยากได้ยิน
ประเด็นสุดท้ายที่หนังสือเล่มนี้แตะไว้อย่างคมคายคือเรื่องของ Echo Chamber และ Filter Bubble
ในโลกโซเชียล เรามักถูกล้อมรอบด้วยข้อมูลที่ยืนยันความเชื่อเดิมของเรา เรากดไลก์เพจที่คิดเหมือนเรา และบล็อกคนที่เห็นต่าง
Kate เตือนว่าการทำแบบนี้ทำให้สังคมอ่อนแอ การที่เราปฏิเสธที่จะฟังความเห็นต่าง ไม่ได้ทำให้เราชนะ แต่มันทำให้เราตาบอดต่อภาพรวมทั้งหมด ยิ่งในยุคที่มี Bot คอยปั่นกระแส และอัลกอริทึมที่คัดกรองเนื้อหา เรายิ่งต้องใช้ความพยายามมากขึ้นในการข้ามฝั่งไปฟังคนที่คิดไม่เหมือนเรา ไม่ใช่เพื่อเปลี่ยนความคิดเขา แต่เพื่อขยายขอบเขตความเข้าใจของเราเอง
Thumbsup มองว่า การเป็นผู้ฟังที่ดีในยุคนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย มันต้องใช้พลังงาน ความอดทน และการฝึกฝนจิตใจไม่ให้วอกแวกไปกับสิ่งเร้า แต่ผลตอบแทนของมันมหาศาล
ไม่ว่าคุณจะเป็นนักการตลาดที่ต้องการ Insight ที่ลึกซึ้ง, เป็นหัวหน้าที่ต้องการทีมที่แข็งแกร่ง หรือเป็นคนรักที่อยากรักษาความสัมพันธ์ การฟังคือจุดเริ่มต้นของทุกอย่าง
ลองวางมือถือลง มองตาคนตรงหน้า แล้วถามคำถามด้วยความอยากรู้อยากเห็นจริง ๆ ดูสักครั้ง คุณอาจจะได้ยินสิ่งที่เปลี่ยนชีวิต หรือเปลี่ยนธุรกิจของคุณไปตลอดกาลก็ได้
ในฐานะคนทำคอนเทนต์ เรามักถูกสอนให้พูดให้ดัง ให้โดน ให้ไว แต่หนังสือเล่มนี้เตือนสติเราได้ดีมากว่า Data ที่ดีที่สุดไม่ได้มาจาก Dashboard เสมอไป แต่อาจมาจากบทสนทนาเงียบ ๆ ที่เราเปิดใจฟังลูกค้าหรือทีมงานอย่างแท้จริง การฟังไม่ใช่การเสียเวลา แต่คือการซื้อใจที่ AI ตัวไหนก็ทำแทนไม่ได้
อ่านเพิ่มเติม
