Writer: 
Share
ในโลกธุรกิจยุคโลกาภิวัตน์ที่ทุกอย่างเชื่อมโยงกัน เหตุการณ์ความไม่สงบในมุมหนึ่งของโลกสามารถส่งแรงสั่นสะเทือนไปถึงชั้นวางสินค้าในซูเปอร์มาร์เก็ตอีกซีกโลกหนึ่งได้อย่างไม่น่าเชื่อ ล่าสุดยักษ์ใหญ่แห่งวงการขนมขบเคี้ยวจากญี่ปุ่นอย่าง Calbee และบริษัทเดินเรือชั้นนำ NYK Line กำลังเผชิญหน้ากับความท้าทายครั้งใหญ่ที่เกิดจากวิกฤตการณ์ในตะวันออกกลาง ซึ่งบีบให้พวกเขาต้อง “ปรับตัว” ในระดับที่ผู้บริโภคอาจคาดไม่ถึง
เมื่อ “สีสัน” กลายเป็นสินค้าฟุ่มเฟือย Calbee กับกลยุทธ์สีขาวดำ
หากคุณเดินเข้าเซเว่นฯ ในญี่ปุ่นช่วงปลายเดือนพฤษภาคมนี้ แล้วพบว่าซองมันฝรั่งทอดที่เคยฉูดฉาดกลับกลายเป็น “สีขาวดำ” อย่าเพิ่งตกใจว่าเป็นการตลาดแบบ Minimal หรือคอลเลกชันวินเทจ เพราะความจริงแล้วนี่คือ “มาตรการฉุกเฉิน” เพื่อความอยู่รอด
Calbee Inc. ผู้ผลิตขนมขบเคี้ยวเบอร์ต้นของญี่ปุ่นได้ส่งสัญญาณเตือนไปยังคู่ค้าทางธุรกิจว่า บริษัทเตรียมเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ของสินค้าบางรายการให้เป็นเวอร์ชัน “พิมพ์สีขาวดำ” เนื่องจากปัญหาการขาดแคลนและราคาน้ำหมึกพิมพ์รวมถึงวัสดุที่เกี่ยวข้องที่มีความผันผวนอย่างรุนแรง
คำตอบอยู่ที่ห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมการพิมพ์ สารเคมีที่ใช้ในการผลิตน้ำหมึกและตัวทำละลายหลายชนิดมีรากฐานมาจากอุตสาหกรรมปิโตรเคมี ซึ่งได้รับผลกระทบโดยตรงจากความไม่สงบในตะวันออกกลาง เมื่อการขนส่งผ่านเส้นทางสำคัญหยุดชะงัก ต้นทุนการนำเข้าวัตถุดิบจึงพุ่งสูงขึ้น และที่สำคัญกว่านั้นคือ “ความไม่แน่นอน” ในการจัดหา
การตัดสินใจของ Calbee สะท้อนให้เห็นถึงแนวคิด “Function over Form” ในภาวะวิกฤต การรักษาความต่อเนื่องของสินค้าบนชั้นวาง สำคัญกว่ารูปลักษณ์ที่สวยงาม หาก Calbee มัวแต่รอหมึกสีที่ครบถ้วน พวกเขาอาจต้องเผชิญกับสภาวะ “ของขาด” ซึ่งส่งผลเสียต่อส่วนแบ่งการตลาดมากกว่าการเปลี่ยนสีซอง
ในมุมมองของนักการตลาด การเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์เป็นขาวดำถือเป็นความเสี่ยง เพราะสีมีผลต่อการกระตุ้นความอยากอาหาร อย่างไรก็ตาม ในยุคที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับความจริงใจ การที่ Calbee ออกมาชี้แจงเหตุผลอย่างตรงไปตรงมาอาจสร้างคะแนนความเห็นใจและแสดงถึงความรับผิดชอบในการบริหารจัดการวิกฤตได้ดีกว่าการขึ้นราคาสินค้าโดยไม่บอกกล่าว
NYK Line กับการแก้เกม Logistics บนเส้นทางที่ถูกปิด
ในขณะที่ Calbee กำลังแก้ปัญหาที่ “ปลายทาง” ของสินค้า (บรรจุภัณฑ์) ฝั่งโลจิสติกส์อย่าง NYK Line (Nippon Yusen Kaisha) ก็กำลังเผชิญกับโจทย์หินที่ “ระหว่างทาง” เมื่อช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ของการค้าโลกตกอยู่ในสภาวะที่แทบจะปิดตัวลงโดยปริยาย
ช่องแคบฮอร์มุซไม่ใช่แค่เส้นทางผ่านของน้ำมันดิบ แต่มันคือเส้นทางยุทธศาสตร์ของสินค้าอุตสาหกรรม โดยเฉพาะ “ยานยนต์” จากญี่ปุ่นที่มุ่งหน้าสู่ตลาดตะวันออกกลาง
Soga Takaya ประธานบริษัท NYK Line ยอมรับว่าความต้องการรถยนต์ในตะวันออกกลางยังคงแข็งแกร่ง (Robust Demand) แต่ปัญหาคือจะส่งรถไปให้ถึงมือลูกค้าได้อย่างไร? ในเมื่อเส้นทางเดินเรือหลักไม่ปลอดภัย
กลยุทธ์ Multimodal: ทางบก + ทางน้ำ
NYK Line กำลังพิจารณาทางเลือกที่น่าสนใจคือการ “เลี่ยง” เส้นทางที่เสี่ยงอันตราย โดยการนำสินค้าไปลงที่ โอมาน แทนที่จะแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซเข้าสู่กัลฟ์โดยตรง จากนั้นจึงใช้วิธีการขนส่งทางบก เพื่อส่งรถยนต์ไปยังประเทศจุดหมายปลายทางในภูมิภาค
นี่คือการปรับโมเดลโลจิสติกส์แบบฉับพลันที่ต้องอาศัยเครือข่ายพันธมิตรที่แข็งแกร่งในท้องถิ่น และความยืดหยุ่นของโอมานในฐานะ “Strategic Hub” ใหม่ที่จะมาช่วยบรรเทาวิกฤตครั้งนี้
สิ่งที่เกิดขึ้นกับ Calbee และ NYK Line คือบทเรียนราคาแพงสำหรับนักธุรกิจทั่วโลก รวมถึงในไทย ว่า “ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป
- Supply Chain Diversification: การพึ่งพิงแหล่งวัตถุดิบหรือเส้นทางใดเส้นทางหนึ่งมากเกินไปคือความประมาท
- Agility in Crisis: การตัดสินใจเปลี่ยนซองเป็นขาวดำของ Calbee แสดงถึงความกล้าหาญในการตัดสินใจ เพื่อรักษา Core Business ไว้
- Alternative Logistics: การมองหาเส้นทางสำรอง (Plan B) ต้องทำตั้งแต่วันที่สถานการณ์ยังปกติ ไม่ใช่รอให้ช่องแคบปิดแล้วค่อยเริ่มหาทาง
โลกหลังจากนี้คือยุคของ “Permacrisis” หรือวิกฤตต่อเนื่องที่ไม่มีวันจบสิ้น การที่ Calbee ยอมทิ้งความสวยงามเพื่อรักษาฟังก์ชัน และ NYK Line ยอมเปลี่ยนเส้นทางเดินเรือมาเป็นทางบก คือภาพสะท้อนของธุรกิจที่ “ปรับตัวไว”
เราอาจจะได้เห็นซองขนมสีขาวดำมากขึ้น หรือเห็นรถยนต์ญี่ปุ่นวิ่งข้ามพรมแดนโอมานมากขึ้น แต่นั่นไม่ใช่สัญญาณของความถดถอย มันคือสัญญาณของความพยายามที่จะ “ไปต่อ” ให้ได้ในโลกที่คาดเดาไม่ได้ใบนี้
