Writer: 
Share
หากมีคนถามคุณในนาทีนี้ว่า คุณต้องการอะไรเพื่อให้ชีวิตมีความสุข? คำตอบของคุณคืออะไร? การได้ปรับฐานเงินเดือนขึ้น การเลื่อนตำแหน่งที่รอคอยมานาน การมีเวลาว่างมากขึ้น หรือการได้ครอบครองสินทรัพย์ที่ใหญ่ขึ้น? เป็นเรื่องปกติที่คนส่วนใหญ่มักจะมองหาสิ่งที่สามารถวัดผลได้เป็นตัวเลขหรือจับต้องได้ในเชิงกายภาพ ในปี 2007 กลุ่มคนยุคมิลเลนเนียลส่วนใหญ่มองว่าชื่อเสียงคือวิถีทางสู่ความสุข
แต่พอถึงปี 2017 เงิน กลับเข้ามาแทนที่ คำตอบเหล่านี้ปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย สภาพเศรษฐกิจ และค่านิยมของแต่ละเจเนอเรชัน แต่ภายใต้ความผันผวนเหล่านั้น มีแบบแผนบางอย่างที่ซ่อนอยู่และไม่เคยเปลี่ยนแปลง และเป็นเวลากว่า 85 ปีที่ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้ทำการติดตามและค้นหาคำตอบว่า อะไรคือสิ่งที่นำไปสู่การมีชีวิตที่ดี
นั่นคือที่มาของโครงการศึกษาด้านความสุขทางวิทยาศาสตร์ที่ยาวนานที่สุดเท่าที่เคยมีมา พวกเขาเฝ้าติดตามชีวิตของผู้คนจากหลากหลายชนชั้นทางสังคม ข้ามผ่านหลายช่วงอายุ ตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย รุ่นลูก ไปจนถึงรุ่นหลาน คำตอบที่ได้จากการสัมภาษณ์และเก็บข้อมูลอย่างยาวนานนี้กลับเป็นสิ่งที่ตรงไปตรงมา เรียบง่าย และอาจสร้างความประหลาดใจให้กับใครหลายคน เพราะมันแทบไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับยอดเงินในบัญชีธนาคารหรือสถานะทางสังคมเลยแม้แต่น้อย
ช่องว่างแห่งความว่างเปล่าที่คนทำงานทุกคนต้องเผชิญ
ลองจินตนาการถึงสัปดาห์ที่ทุกอย่างดำเนินไปอย่างสมบูรณ์แบบ คุณสามารถเคลียร์งานเดดไลน์ได้ทั้งหมด บริหารจัดการกล่องข้อความอีเมลจนว่างเปล่า และเพิ่งผ่านการประเมินผลงานประจำปีด้วยคะแนนที่ยอดเยี่ยม หากวัดตามมาตรฐานความสำเร็จทั่วไป ชีวิตของคุณกำลังพุ่งทะยานไปข้างหน้า รายได้ของคุณเพิ่มขึ้นกว่าปีก่อนๆ คุณมีที่พักอาศัยที่สะดวกสบายขึ้น และตารางชีวิตของคุณก็อัดแน่นไปด้วยกิจกรรมที่มีประสิทธิผล
แต่เมื่อถึงเย็นวันศุกร์ ขณะที่คุณนั่งอยู่บนโซฟาโดยไม่มีแผนการใด ๆ และไม่มีใครให้โทรหา ความรู้สึกผิดปกติบางอย่างกลับก่อตัวขึ้น คุณเลื่อนดูหน้าจอมือถือ เห็นกรุ๊ปแชทที่คุณไม่ได้ตอบกลับมาเป็นสัปดาห์ และตระหนักได้ว่าบทสนทนาที่มีความหมายครั้งสุดท้ายระหว่างคุณกับเพื่อนสนิทนั้นเกิดขึ้นเมื่อกว่าหนึ่งเดือนที่แล้ว มันคือความรู้สึกว่างเปล่าที่อธิบายได้ยาก คุณไม่ได้ล้มเหลวในเรื่องใดเลย เพราะคุณกำลังทำตามสูตรสำเร็จที่สังคมบอกไว้ว่า จะทำให้ชีวิตดีขึ้น ทั้งการทำงานหนัก การสร้างความก้าวหน้าในอาชีพ และการทำตัวให้โปรดักทีฟอยู่เสมอ ทว่าสิ่งที่ขาดหายไปกลับไม่ปรากฏอยู่ในเช็กลิสต์ความสำเร็จใด ๆ
คุณอาจจะบอกตัวเองว่ามันเป็นเพียงความเหนื่อยล้าจากการทำงานหนัก คนส่วนใหญ่ก็คิดเช่นนั้น แต่งานวิจัยที่เริ่มต้นมาตั้งแต่ช่วงทศวรรษที่ 1930 บ่งชี้ไปที่ปัญหาที่หยั่งรากลึกกว่านั้น ความว่างเปล่าที่คุณรู้สึกในคืนวันศุกร์อันเงียบสงบ ไม่ได้เกิดจากการที่คุณยังทำอะไรไม่สำเร็จ แต่มันเกิดจากการที่คุณสูญเสียการติดต่อกับผู้คนสำคัญระหว่างทางต่างหาก ช่องว่างระหว่าง การทำผลงานได้ดี กับ การมีความเป็นอยู่ที่ดี เป็นสิ่งที่พบได้บ่อยกว่าที่คุณคิด และนี่คือหัวใจสำคัญของงานวิจัยที่ทะเยอทะยานที่สุดชิ้นหนึ่งในวงการวิทยาศาสตร์สมัยใหม่
ตั้งแต่ปี 1938 นักวิจัยของฮาร์วาร์ดได้ติดตามผู้เข้าร่วมโครงการตลอดช่วงชีวิตของพวกเขา เพื่อหาคำตอบของคำถามเดียว: อะไรที่ทำให้ชีวิตดีอย่างแท้จริง? เมื่อภาพทุกอย่างชัดเจน คำตอบนั้นไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับความมั่งคั่ง ชื่อเสียง หรือสถานะทางอาชีพ แต่มันคือ ‘คุณภาพของความสัมพันธ์’
สิ่งเดียวที่สะท้อนกลับมาเสมอ
หลังจากหลายทศวรรษของการศึกษาผู้คนในทุกช่วงวัยและชนชั้นทางสังคม นักวิจัยพบข้อสรุปเดียวกันเสมอ ไม่ว่าผู้เข้าร่วมโครงการจะร่ำรวยหรือยากลำบาก ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานหรือยังคงค้นหาทิศทาง ปัจจัยที่เชื่อมโยงกับความสุขและสุขภาพของพวกเขามากที่สุดคือคุณภาพของความสัมพันธ์ มันไม่ใช่การนับจำนวนคนรู้จักหรือยอดผู้ติดตามบนโซเชียลมีเดีย แต่คือความลึกซึ้งและความหมายของการเชื่อมโยงเหล่านั้น
สิ่งนี้อาจฟังดูเป็นนามธรรม แต่ผลกระทบของมันเป็นรูปธรรมและลึกซึ้ง ความสัมพันธ์ไม่ได้มีผลแค่กับอารมณ์ชั่วคราว แต่มันอยู่เคียงข้างคุณในทุกช่วงชีวิต กำหนดสภาวะทางอารมณ์ และกำหนดความสามารถในการดื่มด่ำกับสิ่งที่คุณทุ่มเทสร้างมา งานวิจัยด้านรูปแบบการสื่อสารแสดงให้เห็นว่า ความสุขที่ได้แบ่งปันกับผู้อื่นจะขยายตัวใหญ่ขึ้น ในขณะที่ปัญหาเมื่อได้แชร์กับคนที่ไว้ใจจะให้ความรู้สึกที่รับมือได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ ชีวิตที่ดี ตามข้อมูลทางสถิติ ไม่ได้หมายถึงชีวิตที่ปราศจากอุปสรรค ความท้าทายทุกรูปแบบจะเข้ามาทักทายคุณเสมอไม่ว่าคุณจะอยู่ในสถานะใด แต่คนที่มีความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่งจะมีความพร้อมในการรับมือกับความท้าทายเหล่านั้นได้ดีกว่า
นักวิจัยยังค้นพบอีกว่า จุดเริ่มต้นของชีวิตไม่ได้เป็นตัวกำหนดผลลัพธ์ในบั้นปลายอย่างที่หลายคนเชื่อ พวกเขาติดตามทั้งกลุ่มคนที่มาจากครอบครัวที่เพียบพร้อมและกลุ่มคนที่เติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่ยากลำบาก คนที่มีความสุขและคนที่มีความทุกข์ต่างก็ปรากฏอยู่ในทั้งสองกลุ่ม พันธุกรรม ความมั่งคั่ง และสถานะทางสังคมล้วนมีบทบาท แต่ไม่มีสิ่งใดที่ให้น้ำหนักหรือมีอิทธิพลเหนือผลกระทบจากการมีความสัมพันธ์ที่ดีเลย นอกเหนือจากงานวิจัยของฮาร์วาร์ดแล้ว Julianne Holt-Lunstad ยังได้วิเคราะห์ข้อมูลจากผู้เข้าร่วมกว่า 300,000 คนทั่วโลก และพบว่าความเชื่อมโยงทางสังคมช่วยเพิ่มโอกาสในการรอดชีวิตในแต่ละปีได้มากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่งจึงเป็นตัวบ่งชี้ที่เชื่อถือได้มากที่สุดของการมีชีวิตที่มีสุขภาพดีและเติมเต็ม
วิวัฒนาการผ่านช่วงวัยของชีวิต
วิธีการที่คุณมองและเข้าหาความสัมพันธ์จะเปลี่ยนไปตามวิวัฒนาการของชีวิต วิทยาศาสตร์สมัยใหม่ได้จัดแบ่งเส้นทางนี้ออกเป็น 5 ช่วงหลัก ซึ่งแต่ละช่วงมีความท้าทายและโอกาสที่แตกต่างกัน การตระหนักรู้ว่าตนเองกำลังยืนอยู่ ณ จุดใด จะช่วยให้คุณบริหารจัดการเครือข่ายความสัมพันธ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
- วัยเด็ก: ช่วง 11 ปีแรก โลกของคุณหมุนรอบครอบครัว คุณเรียนรู้วิธีการสร้างความสัมพันธ์ผ่านสภาพแวดล้อมที่บ้านและโรงเรียน สิ่งที่คุณซึมซับในช่วงเวลานี้จะกลายเป็นรากฐานของวิธีการที่คุณปฏิบัติต่อผู้อื่นในอนาคต
- วัยรุ่น: ช่วงอายุ 12-19 ปี เป็นช่วงที่ซับซ้อน ความผูกพันที่มั่นคงกับพ่อแม่เริ่มสั่นคลอนเมื่อคุณเข้าสู่กระบวนการค้นหาตัวตนซึ่งมักแสดงออกในรูปแบบของการต่อต้าน นี่คือกระบวนการเติบโตที่ปกติและจำเป็น นิสัยและสายใยที่ก่อตัวขึ้นในช่วงเวลานี้มักจะคงอยู่ไปอีกหลายทศวรรษ
- วัยผู้ใหญ่ตอนต้น: อายุ 20-40 ปี คำถามสำคัญคือ ฉันคือใคร? การพยายามรักษาสมดุลระหว่างหน้าที่การงาน ตัวตน และความสัมพันธ์มักทำให้รู้สึกหนักอึ้ง แต่ช่วงเวลานี้คือหน้าต่างที่เปิดกว้างที่สุดสำหรับการเริ่มต้นสร้างความสัมพันธ์ใหม่ ๆ ในทุกรูปแบบ
- วัยกลางคน: อายุ 41-65 ปี นำมาซึ่งพลังงานอีกรูปแบบหนึ่ง คุณกำลังเก็บเกี่ยวสิ่งที่คุณสร้างมา ยืนอยู่ในจุดสมดุลระหว่างความกระปรี้กระเปร่าและสติปัญญา มิตรภาพเก่าแก่ให้ความรู้สึกเติมเต็มอย่างลึกซึ้ง และการสร้างมิตรภาพใหม่ก็ดำเนินไปโดยปราศจากความกลัว
- วัยชรา: เริ่มต้นที่ 66 ปีขึ้นไป แม้หลายคนจะหวาดกลัวช่วงเวลานี้เพราะเรื่องราวส่วนใหญ่ของชีวิตได้ถูกเขียนไว้แล้ว แต่มันก็เป็นเวลาทองในการซึมซับทุกช่วงเวลาและเห็นคุณค่าของทุกคนที่มีความหมาย ความสัมพันธ์ที่ยืนหยัดมาได้จนถึงจุดนี้จะมีน้ำหนักและความอบอุ่นในแบบที่ความสัมพันธ์ในวัยหนุ่มสาวไม่สามารถเทียบได้
เมื่อความสัมพันธ์ต้องเผชิญบททดสอบ
แม้แต่ความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่งที่สุดก็ย่อมมีช่วงเวลาที่สะดุด เพื่อนอาจมีความเห็นไม่ตรงกัน คู่รักอาจต้องผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบาก และช่องว่างระหว่างวัยของคนในครอบครัวอาจขยายกว้างขึ้น ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าความสัมพันธ์พังทลาย แต่การหลีกเลี่ยงหรือเพิกเฉยจะยิ่งทำให้ความตึงเครียดสะสมตัวจนถึงจุดแตกหัก ในระดับชีวเคมี ความเครียดจะกระตุ้นฮอร์โมนที่สั่งการให้สมองและร่างกายเข้าสู่โหมดป้องกันตัว เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับอันตรายไม่ว่าภัยคุกคามนั้นจะมีอยู่จริงหรือไม่
เพื่อรับมือกับปฏิกิริยานี้ นักวิจัยได้พัฒนา โมเดล W.I.S.E.R. ซึ่งเป็นกรอบการทำงาน 5 ขั้นตอนสำหรับการจัดการกับความขัดแย้ง:
- Watch (สังเกต): ความประทับใจแรกมักมีอิทธิพลสูงแต่ให้ข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน จงให้เวลาตัวเองในการสังเกตรายละเอียดอย่างรอบด้านก่อนที่จะตอบสนอง
- Interpret (ตีความ): ตั้งคำถามกับตัวเองว่าคุณสังเกตเห็นอะไร สาเหตุเกิดจากอะไร และมันมีความหมายต่อทุกฝ่ายอย่างไร
- Select (เลือก): ชั่งน้ำหนักทางเลือกต่าง ๆ พิจารณาผลกระทบที่จะตามมา และเลือกเส้นทางที่สร้างสรรค์ที่สุด
- Engage (ลงมือทำ): ดำเนินการตามที่ตัดสินใจด้วยความระมัดระวัง เพราะความตั้งใจที่ดีอาจล้มเหลวได้หากขาดวิธีการสื่อสารที่เหมาะสม
- Reflect (ทบทวน): สิ่งที่มีค่าที่สุดจากสถานการณ์ที่ยากลำบากคือสิ่งที่คุณได้เรียนรู้เพื่อนำไปใช้ในอนาคต
การใส่ใจกับสิ่งที่รบกวนจิตใจคุณก่อนที่มันจะขยายตัวเป็นปัญหาที่ยากเกินเยียวยา คือหนึ่งในการป้องกันที่ดีที่สุดสำหรับทุกความสัมพันธ์
รื้อถอนและสร้างใหม่ พร้อมบทเรียนจากครอบครัว
ไม่ว่าครอบครัวของคุณจะมีรูปแบบใด ความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ในการติดต่อกับผู้อื่นนั้นฝังลึกอยู่ในระดับชีววิทยา แต่ไม่ใช่ทุกครอบครัวที่จะมอบรากฐานทางอารมณ์ที่สมบูรณ์แบบ คนส่วนใหญ่มักมีประสบการณ์ในวัยเด็กที่ยังคงส่งผลกระทบต่อชีวิตในวัยผู้ใหญ่ วิธีที่พ่อแม่จัดการกับความขัดแย้ง หรือแสดงอารมณ์ จะทิ้งร่องรอยในจิตใต้สำนึกที่กำหนดวิธีที่คุณโต้ตอบกับพาร์ทเนอร์และเพื่อนในอีกหลายปีต่อมา
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่น่าสนใจจากงานวิจัยคือ รูปแบบพฤติกรรมเหล่านี้ไม่ได้ถาวร ประสบการณ์เชิงแก้ไข หรือการเรียนรู้วิธีการสร้างความสัมพันธ์ที่แข็งแรงผ่านสถานการณ์และผู้คนใหม่ ๆ คือพลังสำคัญในการเติบโตของมนุษย์ คุณสามารถรับรู้ถึงความรู้สึกที่ไม่สบายใจและดักจับรูปแบบพฤติกรรมเชิงลบก่อนที่มันจะเกิดซ้ำ การสังเกตและเรียนรู้จากผู้ที่บริหารความสัมพันธ์ได้ดี จะมอบแม่แบบในการปรับใช้จริง ซึ่งต้องอาศัยความพยายามและความตั้งใจ แต่ผลลัพธ์คือการปรับเปลี่ยนวิธีที่คุณเชื่อมโยงกับโลกใบนี้ได้อย่างสิ้นเชิง
เพื่อนที่คุณมักลืมโทรหาในวันที่งานยุ่ง
คนทำงานส่วนใหญ่ใช้เวลาประมาณหนึ่งในสามของชีวิตไปกับการทำงาน ความสัมพันธ์ที่คุณสร้างขึ้นในที่ทำงานจึงมีความสำคัญอย่างมาก แม้จะไม่มีความลึกซึ้งทางอารมณ์เท่ากับเพื่อนสนิท แต่ความขัดแย้งกับเพื่อนร่วมงานก็ส่งผลเสียต่อความเป็นอยู่ที่ดีในแต่ละวัน การสร้างสายสัมพันธ์ที่ดีในที่ทำงานจะช่วยให้เวลาผ่านไปอย่างราบรื่นและสร้างเครือข่ายระดับมืออาชีพที่แข็งแกร่ง
กระนั้น ความสัมพันธ์ในที่ทำงานเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะหล่อเลี้ยงคุณ มิตรภาพนอกที่ทำงานมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อสุขภาพจิตและความรู้สึกมั่นคงปลอดภัย การละเลยเพื่อนฝูงในช่วงที่งานยุ่งมีราคาที่ต้องจ่ายที่สูงมาก ข้อมูลเชิงประจักษ์พบว่ามิตรภาพเชื่อมโยงกับสุขภาพกายโดยตรง การสละเวลาแม้เพียงสัปดาห์ละหนึ่งชั่วโมงเพื่อเชื่อมโยงกับเพื่อนสนิทสามารถสร้างผลลัพธ์ที่ยั่งยืนต่อความเป็นอยู่ที่ดีของคุณ มิตรภาพจะปกป้องสุขภาพและความสุขของคุณในแบบที่ความก้าวหน้าทางวิชาชีพไม่สามารถทดแทนได้
Thumbsup มองว่า เมื่อเราย้อนกลับมาทบทวนพฤติกรรมและค่านิยมของคนทำงานในปัจจุบัน งานวิจัยชิ้นนี้ได้ให้มุมมองที่เฉียบคมและไม่มีการประนีประนอมใด ๆ เลยว่า ความสำเร็จทางธุรกิจ หน้าที่การงานที่โดดเด่น หรือความมั่นคงทางการเงิน ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ขับเคลื่อนชีวิต แต่สิ่งเหล่านี้จะขาดความสมบูรณ์และเสื่อมถอยลงอย่างรวดเร็วหากปราศจาก ความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่ง มารองรับ
ในฐานะของคนที่มองไปข้างหน้า การบูรณาการระหว่างความก้าวหน้าในอาชีพและการรักษาความสัมพันธ์ไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นกลยุทธ์ที่จำเป็น โมเดล W.I.S.E.R. และแนวคิดเรื่อง Corrective Experience พิสูจน์ให้เห็นว่าเราสามารถแก้ไขและพัฒนาตัวเองได้เสมอไม่ว่าจะอยู่ในช่วงวัยใด ดังนั้น ทิศทางที่ถูกต้องในการบริหารชีวิตคือการเริ่มกำหนดตารางเวลาเพื่อดูแลความสัมพันธ์อย่างเป็นรูปธรรม ให้ความสำคัญกับเพื่อน ครอบครัว และเครือข่ายอย่างจริงจังเทียบเท่ากับการมุ่งมั่นบรรลุเป้าหมายทางธุรกิจ
เพราะสุดท้ายแล้ว คุณภาพของชีวิตจะถูกชี้วัดจากคุณภาพของคนที่ยืนอยู่เคียงข้างคุณในวันที่คุณก้าวถึงจุดสูงสุดนั่นเอง
อ้างอิง: The Good Life
อ่านเพิ่มเติม
